Taboe op voodoo?

 door drs. WJA PijnackerHordijk

Kennismaking

Mijn eerste kennismaking met voodoo vond plaats toen ik nog tiener was. Ik las niet veel anders dan stripboeken. In het Kuifjesboek ‘De zonnetempel’ las ik over zeven mannen die gekweld werden door een mysterieuze ziekte. Niemand wist de oorzaak hiervan noch welk medicijn ertegen te gebruiken was. Maar vanaf het moment dat een voodoopriester in Zuid-Amerika de zeven wassen beeldjes -die deze zeven mannen moesten voorstellen- met daarin spijkers of spelden geprikt, in het vuur vernietigde, genazen deze zeven mannen, in een ziekenhuis ergens in Europa, direct.[1] Leuk bedacht. Is dit voodoo of niet?

Mijn laatste confrontatie met voodoo was tijdens het sinterklaasfeest met mijn mentorklas (2^e klas voortgezet onderwijs). Een jongen gaf aan een klasgenoot een zwart voodoopopje van zo’n 15 cm lang met 12 witte knopspelden. Op de plaats van het gezicht kon je een pasfoto bevestigen, van je vijand wel te verstaan. In het Engels waren er verwensingen te lezen, zoals ‘ik hoop dat je gezichtspuisten krijgt’, ‘blijf weg uit mijn leven’, ‘ik wens dat je gedurende een jaar slechte seks hebt’, ‘ik wil dat jij pijn lijdt, zoals ik pijn lijd.’, enz.. Op de vastgehechte label staat (vertaald) te lezen: ‘Dit is geen speelgoed. Dit is een nieuw product voor volwassenen. Slechts te gebruiken door een persoon ouder dan 18 jaar’. Doel is dus om je vijand op afstand te vervloeken, te kwetsen. De desbetreffende jongen kon zich niet voorstellen dat dit nou niet bepaald een leuk sinterklaascadeautje was, maar een vrij originele manier om te pesten. Origineel grappig en onschuldig, niks mis mee toch?

 

Wat voodoo is

 

Voodoo wordt nauwelijks als een godsdienst beschouwd. Voodoo heet eigenlijk fodun, vaudou, vodou of vuda. Voodoo zou ‘beschermgeest’ betekenen.[2] Het dikke van Dale woordenboek kent niet het woord ‘vodou’, maar wel ‘voodoo’, en geeft als betekenis: ‘rituele magie op Haïti en in het zuiden van de Verenigde Staten, ontstaan door de vermenging van de religieus-magische denkbeelden van de negerslaven uit West-Afrika met die van de rooms-katholieke kerk.’[3] De tentoonstelling in Amsterdam van 2008 –2009 van voodoo, pardon vodou, heeft bijgedragen aan het onthullen van deze mysterieuze religie. Vodou is niet hetzelfde als voodoo. Vodou hoort bij de Haïtiaanse ziel en de historische en culturele identiteit; voodoo berust op het sensationele beeld van vodou zoals de horrorfilm ‘I walked with a zombie’ (1943) dat de wereld heeft ingejaagd. Naar de beleving van het volk zijn historische vrijheidsstrijders of weggelopen slaven een ‘lwa’ (geestwezen) geworden. Net als de katholieken hebben de Haïtianen een god die in zijn werk bijgestaan wordt door vele heiligen: lwa’s. De bijbehoren poppen (Bizango-krijgers, deze moeten Haïtiaanse voorouders voorstellen die als slaaf naar het eiland kwamen) zijn eerder intrigerend en artistiek dan eng en griezelig om hun bizarre uiterlijk.[4] De poppen kunnen levensgroot zijn. De betekenis van ‘hoodoo’ is volgens sommigen ‘slang’ (Bargoens) voor voodoo, terwijl anderen menen dat ‘hoodoo’ de magische kant van voodoo is. De hoogste vodou-god op Haïti is de schepper Bondye ofwel Bon Dieux- de goede god. Om dat Bondye een god op grote afstand is, staat hij de goden (de loa’s of lwa’s) toe het leven van mensen te beïnvloeden. Met rituelen en offers probeert men hen gunstig te stemmen. Offeren en goden dienen staan centraal. Tijdens rituelen leggen de fodun-beoefenaars contact met de geestenwereld, waarbij het de bedoeling is dat een geest of heilige bezit neemt van een van de aanwezigen.

Volgens voodoopriesteres Miriam ‘wordt god tijdens voodoo-ceremonies om gunsten gevraagd via de geesten van voorouders door zang, dans en offers. De gelovigen communiceren door middel van bezetenheid met de geesten van hun voorouders. Voorouders zouden ons vergezellen, hun hulp is in te roepen, bijvoorbeeld d.m.v. trance, waarbij muziek en dans horen. Bezetenheid wordt gezien als de grootste gunst die de geesten een aanwezige kunnen geven en is de hoogste eer voor een voodoogelovige, die in rechtstreeks contact met de geesten treedt. Onder deze ceremoniële bezetenheid veranderen de ogen, het lichaam en de stem van de locaman. Het lijkt op de mystieke extase van de christelijke heiligen.[5] Voodooaanhangers geloven dat de geest van overledenen kan reïncarneren in het lichaam van nabestaanden. Ze hebben geen heilige schrift; de slaven waren analfabeet. Wanneer iemand een geest ontvangt, lijkt hij flauw te vallen of krijgt hij een soort spasme, waarna hij uitzinnig begint te dansen. Tijdens dat bewegen zou de geest alle kwaad uit het lichaam verjagen.’[6] De geesten, die lwa of miste worden genoemd, zijn metafysische krachten die door middel van bezetenheid de lichamen van stervelingen kunnen binnendringen – tijdens voodooceremonies zouden ze het lichaam van de bezeten persoon beklimmen en berijden. Wanneer ze zich openbaren, spreken ze soms bij monde van de bezeten gelovige of verrichten ze een collectieve genezing.[7]

Voodoo ziet het universum als een magische kosmos waarin de mens uit magie is geboren en elk mens een potentiële tovenaar is. Tovenarij is magie die met slechte bedoelingen wordt aangewend, en het manipuleren van geestelijke krachten voor persoonlijk gewin. Voodooaanhangers erkennen het bestaan van toverij, zonder dat ze zich daar actief mee bezighouden. Er zouden tal van geheime genootschappen bestaan, die zich met hekserij bezig houden en enige gelijkenis met vrijmetselaarsloges vertonen.[8] Priesters en priesteressen gebruiken onzichtbare krachten om hun klanten te beschermen of te genezen. Voor dat doel maken ze magische mengsels die ze in zorgvuldig dichtgebonden flessen of potten stoppen. Zo’n fles of pot heet pake (naar het Franse woord paquet, pakje). Priesters kunnen ook hun kennis gebruiken om mensen juist ziek te maken, of in extreme gevallen zelfs te doden, bijvoorbeeld ten tijde van oorlog, of als iemand die de sociale regels heeft overtreden.[9]

 

St. John’s Eve, 23 juni, is een belangrijke datum voor de voodoogelovigen, want dat is de avond van grootscheeps eerbetoon aan Johannes de Doper èn Marie Laveau, die katholieke elementen in het geloof bracht. Zo werd de katholieke doop omgezet in een voodoo-hoofdwassing.[10] Ziedaar weer een staaltje van syncretisme. Veel voodoo blijkt niet uit Afrika voort te komen, maar uit het oud- Europese volksgeloof. Zo stamt het steken van spelden in poppetjes van was uit Engeland, terwijl diverse ‘exotische’ offerrituelen Duits, Frans of Engels van oorsprong zijn. Met spelden in poppetjes prikken om zwarte magie te bedrijven, heeft niets met vodou te maken. Dat is een Hollywood-mythe, grotendeels gebaseerd op Europese hekserij.[11] Verderop in mijn artikel blijkt dat niet iedereen deze verklaring deelt. Voodoo is in wezen niets anders dan de Haïtiaanse variant van het katholicisme, en kwam symbool te staan voor alles wat opstandig, slecht en kwaadaardig was. De blanken zagen overal ‘voodoo’ en in de kerken schilderde men de godsdienst af als een anti-godsdienst, met alle daarbij behorende fabeltjes, zo luidt de verklaring van de sociaal-historicus Keulemans, die door zijn onderzoek naar voodoo genomineerd werd voor diverse prijzen.[12]

 

Voodoo en winti

 

De voodooreligie is een zelfstandige beleving binnen de winti, met een eigen taal, eigen gezangen, kleuren, dansvormen en gedragingen, kruiden en priesters. Het element aarde staat centraal. Respect voor de schepping, dieren en planten, kortom het hele milieu, is de basis voor de voodoocultuur. Offerrituelen zijn streng. Bij overtreding van de natuurwetten kan de voodoo straffen. Binnen de winticultuur komen de bos-voodoo, aarde-voodoo en water-voodoo in grote groepen voor. Voodoo’s zijn zeer machtige wintigeesten, waarvan de kracht moeilijk te onderschatten is. De voodoo is een opperwinti, die zich niet zomaar laat gebruiken. Het grootste risico binnen de voodoo loopt men als men probeert de voodoo te manipuleren. De religie leert hoe men met geesten contact kan maken. Ook in de wintireligie neemt de slang een belangrijke symbolische plaats in. In de voodoocultus, die onlosmakelijk verbonden is met de wintireligie, verandert de tapijtslang (dagwe) van kleur, wat vaak tot schrik en angst leidt.[13] Onder tromgeroffel verwelkomt de congregatie Danbala, de slangengeest, die de bezeten gelovigen dwingt over de tempelvloer te spartelen en te kronkelen.[14]

 

Voodoo uit Benin

 

Van 1895 tot 1975 droeg de Franse kolonie en het land Benin de naam Dahomey. Voodoo is de godsdienst van Benin, waaruit winti, umbanda en brua in de Afro-Amerikaanse wereld voortgekomen zijn. Voodoo is wat winti is in Suriname en candomblé in Brazilië en santería op Cuba. Voodoo is niet hemels en verheven, maar aards en laag-bij-de-gronds. Je treft dus geen kathedralen of naar boven wijzende minaretten aan, maar onooglijke huisjes. De goden heten Papa Legba - schelmachtige godheid - die zowel goed als kwaad kan doen en als boodschapper van de vrouwelijke oppergod Mawu tussen de zichtbare en onzichtbare wereld bemiddelt. Verder zijn er onder meer Agwe als god van de zee, Ezili als godin van de liefde, en Dambala als godin van de vruchtbaarheid. Het godsdienstige leven uit zich voornamelijk uit dansen, waarbij de danser door de godheid die hij vereert ‘bereden’ wordt.

Voodoo is een wrede godsdienst. Mensenoffers zullen weinig meer voorkomen, maar het bloed van dieren vloeit dagelijks, nadat ze op een wrede manier zijn gedood. Soms wordt een levende hond op een beeld gelegd, die dan met een steen de schedel wordt ingeslagen, waarna het bloed over de steen druipt.[15]

Ook Benin heeft een beroerde geschiedenis van staatsgrepen en binnenlandse gewapende conflicten. Verschillende auteurs beschreven Benin als ‘het land dat, met Haïti, waarschijnlijk het sterkst van alle landen onder satanische invloed ligt’. De voormalige communistische dictator Matthew Kerekou heeft zich echter tot Christus bekeerd, en is na zijn afzetting en onderduikperiode op democratische wijze in 1996 weer president geworden. Voodoopriesters hebben al diverse malen een vloek over hem uitgesproken, maar tot hun verwondering werkt die vloek niet. Degene die zich ontworstelt aan voodoo, en christen wordt, kan wel rekenen op moeilijkheden, maar er wordt ook melding gemaakt van bovennatuurlijke bescherming van christenen. Het christendom groeit snel in Benin.[16] Anderzijds is 10 januari nog steeds in Benin een vrije dag in verband met de dag van de voodoo. Dan wordt er overal geofferd en gedanst en raken de belangrijke mensen in de voodoo in trance en orakelen. Thomas Boni Yayi,  president van Benin, is christen, maar ook vrijmetselaar.[17] Hij bestreed de corruptie. Het is echter de vraag of hij aan kan blijven, want de man die oppositie voert tegen hem is een animist, die op huidige christen-president zeer negatief reageerde en die zelfs, maar tevergeefs, een kind offerde om de verkiezing te winnen. Dat het licht doorbreekt in Benin is dus niet vanzelfsprekend.

 

Voodoo op Haïti

 

Op 1 januari 1804 werd Haïti de eerste onafhankelijke ‘zwarte’ staat ter wereld en vocht zich na een slavenopstand vrij van de Franse overheersing. Na de onafhankelijkheid van 1804 bleef voodoo op Haïti het geloof van de paupers en de massa. Elk jaar werd op 14 augustus een rituele voodooceremonie gehouden om de onafhankelijkheid van het land te vieren. Dit gebeurde altijd onder een boom in het Kaaimanbos (Bois Caiman), waar voodoopriester Dutty Boukman de slaven in 1791 voorging in een ritueel om een varken te offeren aan satan. Er werd een zwart (er waren toen op Haïti geen andere varkens) varken geofferd aan Erzulie Dantor, de Haïtiaanse versie van de zwarte maagd Maria uit het Poolse Czestochowa, de beschermster van al het leven. Het varkensbloed werd gedronken. Een bewijs dat de ceremonie ooit is gehouden, ontbreekt trouwens.[18]  Deze plek werd ‘heilige grond’ voor de voodoopriesters. Daarna, 206 jaar lang, was het alleen voodoopriesters toegestaan de gewijde grond te betreden. De regering erkent voodoo als officiële religie en de priesters staan ook geregistreerd in de nationale organisatie van voodoobeoefenaars. In 1991 wijdde president Jean Aristide, nota bene een voormalig katholiek priester, Haïti opnieuw toe aan de voodoo en verklaarde voodoo als ‘erfelijk cultuurgoed’. Aristide verzette zich openlijk tegen het geweld van dictator Baby Doc, de corruptie en andere uitwassen in zijn land. Toen Aristide in 1991 de eerste democratisch verkozen president werd, verwees hij in zijn inaugurele rede naar Jesaja 61 om aan te geven dat ‘het aangename jaar des Heren’ was aangebroken. Na acht maanden werd hij echter door het leger terzijde geschoven, uitgezet naar de V.S., maar keerde vervolgens na drie jaar terug om zich te ontpoppen als een van de meest grillige en inhalige despoten die het land heeft gekend. Hij verliet steeds meer het christelijk geloof en gaf zich steeds meer over aan voodoo. Wie heeft hem betoverd? Wie staat, zie toe dat hij niet valle! Paus Johannes Paulus II heeft in Benin uitgebreid kennis gemaakt met het inheemse voodoogeloof. De paus prees de voodoodokters voor het eren en instandhouden van de tradities van hun voorvaderen. Hij zei dat de katholieke kerk een dialoog wenst met alle godsdiensten, ook met voodoo.[19]

Op 14 augustus 1997 werd die traditie voor het eerst doorbroken. Uit heel Haïti waren christenen naar het bos gekomen om op de voodoo-offerplaats het land op te eisen voor Jezus. Voorganger (‘bishop’) Joël Jeune getuigde via Gerry A. Seale: ”Bij het naderen van de gewijde plek voelden we een hele zware geestelijke druk op ons rusten. Bij de boom, waar 200 jaar geleden het land was toegewijd aan satan, begonnen we met het uitdrijven van de duivel en de boze geesten”. Nadat de christenen hadden gebeden en gevast, en zeven keer om de boom heen hadden gemarcheerd, voelden ze dat de kwade invloeden gebroken waren. Na deze doorbraak vierden zij het avondmaal. Het bloed van Jezus werd aangeroepen over de plek waar eens het bloed van het varken had gevloeid. Zo verbraken zij het satanische contract. Veertien augustus is nu de nationale gebedsdag van Haïti. Johan en Janny Smoorenburg van ‘Hart voor Haïti’ bevestigen dat een vloek die op het eiland rust, verbroken is. Maar zij betwijfelen of Haïti nu helemaal vrij is.[20] Volgens Wilkin van de Kamp hebben we te maken met territoriale geesten en zouden de volksvertegenwoordigers, de autoriteiten van de overheid van Haïti zelf in het openbaar moeten breken met voodoo en het land toewijden aan Jezus.[21]

Helaas werd in 2003 voodoo op Haïti toch officieel erkend als religie. Want voodoo is een voorouderlijke religie en een wezenlijk onderdeel dan de nationale identiteit, aldus de president Jean-Baptiste Aristide.[22] Voodoopriesters mogen sinds de officiële erkenning huwelijken voltrekken en kinderen dopen. Het is meer dan een religie, want het omvat het hele sociale leven en bepaalt zijn referentiekader, aldus de voodoopriester (houngan; een mambo is trouwens een voodoopriesteres) Max Beauvoir uit Port-au-Prince.[23] In het verleden beweerde men dat 90 % van de bevolking van dit eiland rooms-katholiek was, 10 % protestants, en 100 % voodoo. Anders gezegd: ze zijn katholiek, maar ze doen voodoo. Maar de evangelische kerken verzetten zich radicaal tegen voodoo, waarin zij satanische en immorele praktijken ontwaren. Hartstochtelijk hebben zo’n 2000 Haïtiaanse christenen de Here God gesmeekt om verandering in Haïti. De VN greep hard in door veel bendeleiders te arresteren, waarna een periode van relatieve rust aanbrak. Christenen volhardden zelfs in gebed op de beruchte avond van 12 januari 2010, toen zij door een aardbeving werden overvallen.[24] Haïti is enorm geplaagd door staatsgrepen, onvoorstelbare armoede, gewelddadige anarchie (in 2008 werden per dag 60 tot 90 mensen ontvoerd), nepotisme, een structureel falend bestuur, natuurgeweld als orkanen, aardbevingen (een verwoestende aardbeving met een kracht van 7.0 op de schaal van Richter op dinsdag 12 januari 2010, die 220.000 slachtoffers eiste) en epidemieën zoals cholera[25], verkrachtingen, maar misschien is nog wel het ergste de corruptie. Het verband tussen al die ellende en voodoo is moeilijk aantoonbaar, maar niet onmogelijk. Haïtianen hebben wereldwijd met verbijstering gereageerd op uitlatingen van de Amerikaanse televisiedominee Pat Roberson, die beweerde dat de aardbeving in Haïti het gevolg is van het pact dat slaven toen met de duivel sloten om zich te bevrijden van de Franse overheersing. Robertson verklaarde al eerder en stellig  allerlei rampen als straf voor allerlei menselijke zonden. Een voodoopriesteres noemt het schandalig dat Robertson (kort na de geweldige natuurramp) Erzulie Dantor (evenbeeld van Maria, de sterke moeder van Haïti, beschermster van de onderdrukten en de mishandelde, enz..) vergelijkt met de duivel.[26] Het aanwijzen van oorzaak en gevolg bij rampen is een hachelijke zaak, waarbij grote terughoudendheid en bescheidenheid past. Nochtans is het opvallend dat de andere helft van dit eiland wordt gevormd door het vakantieparadijs Dominicaanse Republiek.[27]

 

Voodoo in New Orleans

 

In de Verenigde Staten valt een opleving waar te nemen van de occulte voodoogodsdienst. Veel Haïtiaanse ballingen leven namelijk in New Orleans. Rond deze stad bestaat trouwens een meer protestantse variant van vodou (die vaak gekoppeld is aan katholieke culturen) die hoodoo genoemd wordt. Alleen al in 2002 bezochten 250.000 mensen het graf van de voodookoningin of machtige pausin Marie Laveau (1794 –1881) in New Orleans. Bezoekers vragen bij haar graftombe een gunst en kerven drie kruisjes in het gesteente. Is de wens vervuld, dan komt er een cirkel om de wens. Die cirkels zijn echter zelden te zien. Het bezoekersaantal zou de laatste tien jaar verdubbeld zijn.[28]

Voodoowinkeltjes hebben ook de e-business ontdekt. Alles, dus ook een fles liefdespoeder, voodoopoppetjes, enzovoort zijn digitaal te koop.[29] Via internet zijn er zelfs anonieme voodoovervloekingen te verzenden naar je vijand. Voodoopriesteres Miriam verklaart poppen, waarbij de haren van een vijand zouden worden ingebracht, tot ‘Hollywood Voodoo’, omdat zij de pop juist positieve kracht mee willen geven. Het verwonden van mensen door poppen met haren en naalden komt in Haïti wel voor. Ze gelooft daar beslist in, want ‘in de onzichtbare wereld kun je tot op grote afstand invloed hebben. Maar in New Orleans houden we ons alleen bezig met positieve voodoo.’ [30]

 

Voodoo in Nederland

 

In Nederland bestaat voor zover bekend geen voodoogemeenschap of het moet zijn onder de van origine Afrikaanse landgenoten bij voorbeeld in Amsterdam Zuidoost. Voornamelijk door familiale contacten met Surinamers is winti in Nederland bekend geworden. Wat voodoo betreft, zorgen vooral wereldverkennende toeristen en het wereldontsluitende internet dat Nederlanders kennis met deze syncretistische religie maken. Bovendien nemen potentiële prostituees voodoo mee naar Nederland. Voodoo blijkt een machtig intimidatie- en chantagemiddel te zijn. Volgens ds. Tom Marfo, Ghanees predikant in de Amsterdamse Bijlmer, zijn door de grote rol van voodoo Afrikaanse prostituees, vooral uit Nigeria, vaak onbereikbaar voor de hulpverlening. Marfo illustreerde de macht van de voodoo met dit voorbeeld: ”Van iemand in het dorp was een geit gestolen. Hij ging naar de voodoopriester zodat deze de dader kon aanwijzen. De voodoopriester liet aan iedereen weten dat wanneer de dader zich niet bekend maakte, de familie van de dief na zeven dagen zou sterven en als laatste de dader zelf. Na zeven dagen klonk het eerste gejammer op in een van de hutten. Een voor een stierven al de familieleden”. Volgens Marfo heeft voodoo het vermogen om te doden en mensen aan zich te binden. Zo spelen de voodoorituelen ook een grote rol in de mensenhandel. Wanneer vrouwen rituelen hebben ondergaan, zijn zij in de macht van die geesten. Aan niemand mogen zij hun verhaal vertellen, anders sterven zij. Een anonieme Nigeriaanse prostituee bevestigde deze verklaring. Zij moest allerlei voodoorituelen doorstaan, zoals gesneden worden met een mes en haar eigen bloed drinken. Begrijpelijk dat de deze gemanipuleerde vrouwen doodsbang zijn, en gedwee haar medewerking aan pooiers verlenen.[31]

 

Maria van Daalen is als Nederlandse blanke vodoukenner en -priesteres[32] een autoriteit op het gebied van voodoo of zo u wilt vodou. De manier waarop de intellectueel van Daalen gelooft, is echter anders dan die van de ongeletterde voodoopriesters in Haïti. „Het doet er niet zoveel toe of wat ik beleef ook waar is buiten mij. Als ik het maar zo beleef. Voodoo geeft me een instrumentarium om de werkelijkheid op een religieuze manier te ervaren, de menselijke mogelijkheid tot religieuze beleving te benutten.”[33] – zo luidt haar motivatie.

Zij herkent elementen van vodou in het leven van de wereldberoemde Amerikaanse popster wijlen Michael Jackson. Zo horen binnen de vodou-cultuur bepaalde kleuren bij de bepaalde goden (401 loa’s of lwa’s, uitgesproken als het Franse “loi”, ‘wet’, ‘recht’, is een entiteit in Vodou, een soort goden en heeft meer de status van een heilige of een engel (zonder de bijbehorende kuisheid), en bij bepaalde dagen. Deze loa’s zijn te verdelen in groepen, zoals de ‘Rada’, de vriendelijke, koele goden, de ‘Petro’, bij wie alles wat heftiger en spannender is, en de ‘Gédé’, de goden van het kerkhof. Maandag is de dag van de wegbereider Papa Legba en passend bij deze god droeg Jackson tijdens zijn proces op maandagen meestal iets in rood of zwart. Bij dinsdag horen pastelkleuren, bij woensdag rood en goud, of blauw, enz.. Op de eerste dag van zijn proces op verdenking van ontucht met minderjarigen, droeg Jackson een wit pak; dat past bij de vodouheilige die graven opent en daardoor een hoop macht heeft. Ook de ketting met bedeltjes (‘charms’) die Jackson vaak om zijn middel droeg, verwijzen volgens van Daalen naar vodougoden. Met de grote zilveren sleutel lijkt hij de ‘andere wereld’ te willen openen. Binnen de vodoucultuur gaat het om een handelsovereenkomst met de loa’s: je doet iets voor een god, de god doet iets voor jou. Van Daalen beschrijft een voodooritueel:  “Een ‘seremoni’ is te vergelijken met een familiefeest dat van ’s avonds acht tot ’s ochtend vier kan duren, maar dan wel een feest waar geen drank of drugs aan te pas komen. Eén voor één komen de loa’s op bezoek. Die nemen om beurten een half uurtje bezit van het lichaam van een van de aanwezigen, meestal de gastvrouw, die in trance raakt. De goden praten door haar mond. Zij kan zich de volgende dag niets meer herinneren van wat er in die tijd gebeurd is. Driekwart van de vodourituelen wordt door vrouwen georganiseerd.’[34] Voodoobaden zijn magische baden en onder te verdelen in toverbaden, damesbaden, stressbaden, geluksbaden, enz., met bijbehorende esoterische oliën, geldstukken, reukwater, wijwater, champagne, jasmijnbloesem, enz., enz..[35] Er zijn zelfs mystieke huwelijken mogelijk tussen een gelovige en een geest.[36]

 

Een andere Nederlandse vrouw Marnel Breure genaamd, heeft zich eveneens in voodoo verdiept, reisde door Benin, wilde een aanhanger ervan worden en schreef er een reisverslag over.[37]

 

Voor ‘relishoppers’ zou voodoo ook wel een ‘leuke’ alternatieve religie kunnen worden: zonder centraal gezag, zonder heilig boek, zonder hemel of hel, zonder zieltjeswinnerij, alles gericht op het verbeteren van het leven hier en nu. Je inlaten met deze religies is echter niet vrijblijvend, en een ernstige waarschuwing is hier op zijn plaats. Het is immers nog steeds beter te voorkomen dan te genezen.

 

Beoordeling van voodoo

 

Verootmoediging:

De rooms-katholieke kerk heeft blijkbaar onvoldoende het bevrijdende evangelie weten over te dragen. Beschamend dat de kerk zo weinig heeft gedaan tegen slavenhandel. Bemoedigend is dat christenen als John Wesley, Harriet Beecher-Stowe en William Wilberforce christenvoorvechters waren om de slavernij af te schaffen. Bevrijding ook van alle vormen van occultisme door het heerlijke evangelie is daarbij onontbeerlijk

 

Te waarderen:

Zorg voor het milieu en de erkenning van geesten of van het bovennatuurlijke. Veel aanhangers zijn in alle oprechtheid hiermee bezig, maar realiseren zich niet dat ze zijn bedrogen en misleid. Het inslaan van een doodlopende weg betekent niet automatisch dat de dood onvermijdelijk is. Bekering door het foute te herroepen en af te zweren en het volgen van Jezus die verkondigt leven te zijn, is als het omkeren op deze doodlopende weg. De Here Jezus Christus volgen betekent ware vervulling en voldoening, kortom leven en overvloed!

 

Af te keuren:

 

* Voodoo en winti zijn vormen van occultisme: afgoderij (aanbidden van andere goden), tovenarij (aanbidden en aanroepen van goden om magische invloed op mensen of dingen), waarzeggerij (inschakelen van andere goden om inzage in de toekomst te krijgen, binnen voodoo meestal met behulp van schelpen, bladeren en speelkaarten), en necromantie of spiritisme (oproepen, raadplegen van andere goden). Gods Woord verbiedt dit duidelijk:

Deut. 32:17: zij offerden aan boze geesten in plaats van goden;

Ps. 106:37: zij offerden aan boze geesten;

Op. 13:1-10: men doet niet uit eigen kracht wonderen, maar het is gegeven door de draak;

Op. 16:13: (onreine) geesten die tekenen doen;

2Thes. 2:9: werkingen van satan, bedrieglijke wonderen.

Niet de sjamaan verricht wonderen, maar de geesten erachter. Een verbinding, een band tussen hulpzoeker en occulte genezer, is afgoderij.

 

* De slang, telkens opduikend symbool of visitekaartje van satan, of duivel (Gen.3, Op. 12:19, 20:2), heeft verloren van het Lam (symbool van Jezus Christus, 29 keer genoemd in Openbaring).

 

* Voodoo is een vreemd mengsel van pantheïsme en monotheïsme. Voodoo is een syncretistische religie, want Afrikaanse religie en met name rooms-katholicisme zijn tot een nieuwe religie verworden. Rooms-katholicisme heeft veel ten onterechte gesanctioneerd en geannexeerd. Jezus verklaart echter dat niemand twee heren kan dienen (Mat. 6:24). Het mengen van olie en water is immers zinloos. De hemelgodinnen lijken wel inwisselbaar te zijn. Ongeveer 400 na Chr. werd Maria uitgeroepen tot koningin des hemels. Opvallend is dat in de voodoo Jezus vrijwel niet in beeld komt, maar Maria juist wel. Haar Haïtiaanse "zusters" verschijnen als Erzulie, die zowel minnares, bemiddelaarster en troosteres kan zijn. Erzulie Fredda heeft een lichte huid; ze is koket en sensueel en bemiddelt bij de liefde. Haar donkere kant is Erzulie Dantor, een stoere moeder-strijdster. Voor de onberekenbare Erzulie Je Wouj (= met de rode ogen) kun je maar beter een straatje om lopen, of juist een slim pact met haar smeden. Maria, madonna, Onze-Lieve-Vrouw van Czestochowa, enz., kun je vergelijken met Astarte, Diana, Asjera, Artemis, ‘moeder aarde’ en Ezili Freda (de godin van de liefde in het voodoogeloof) of Erzulie Dantor. De bijbelse Maria, moeder van de Here Jezus is echter niet de verlosseres noch de middelares. Zij belijdt immers zelf een Verlosser of Heiland nodig te hebben (Luc.1:48). Het evangelie laat zich niet vermengen, want het is uniek en exclusief.

 

* Het eren van ouders en voorouders is prima, maar vereren gaat echt te ver. In feite is het onmogelijk om overledenen aan te roepen of om aan heiligenverering te doen. Iedereen die tussen jou en Jezus staat is een afgod, want er is slechts één middellaar (1Tim. 2:5). Bidden voor overledenen, bidden tot al dan niet gestorven heiligen, contact met voorouders – zo dat al mogelijk zou zijn- is voor christenen verboden (Lev.19:31, 20:6, Deut.18:11, Jes.8:19, 20).

Het oproepen van de geesten van doden is in feite het oproepen van boze geesten die zich voordoen als de geesten van de overledenen.

 

* Je bewust of onbewust openstellen voor (geleide)geesten, het bezeten raken is nadrukkelijk niet Gods wil. 1Kor.10:20: “Ik wil niet dat je in gemeenschap komt met boze geesten.” Daarentegen moeten we telkens vervuld worden met de Heilige Geest. (Ef.5:18) Jezus genas juist ontelbare bezetenen en zette hen in de vijheid.

 

* Reïncarnatie is niet wat thuis hoort in het christelijk geloof. Immers: ‘Eens moeten mensen sterven en daarna volgt het oordeel’ (Hebr. 9:27).

 

* Angst is niet de vrucht van de Geest uit Gal. 5. ‘Omdat de kinderen mensen zijn van vlees en bloed, is de Zoon een mens geworden als zij om door zijn dood definitief af te rekenen met de heerser over de dood, de duivel, en zo allen te bevrijden die slaaf waren door hun levenslange angst voor de dood’ (Hebr. 2:14, 15). We hoeven niet angstig te zijn voor vloeken, want een ongegronde vloek treft geen doel (Spr. 26:2). Zonde is echter een wetmatige grond, waarop we kwetsbaar zijn, een invalspoort opening geven. Alles wat zonde binnenbrengt moet dus gesloten worden.

 

* God wil vrijheid in plaats van gebondenheid (2 Kor. 3:17). Exorcisme is slechts bezwering of beheersing, en dus minder dan uitdrijven of bevrijden, waar het in wezen om moet gaan. De Here Jezus kwam opdat wij leven en overvloed zouden hebben. Hij is de goede herder, in tegenstelling tot de dief die komt om te binden, te stelen, te slachten en te vernietigen (Joh. 10:1-18).

 

* De geesten moeten gevoed worden door middel van offers met behulp van de voodoopriester. Hij begroet en roept de geesten van de vier windstreken op. Dat doet een wicca of heks trouwens ook. Om zich te reinigen moet men formules uitspreken. Het brengen van dierenoffers is echter niet meer nodig (Hebr. 9:28, 10:4, 11-14). Onze God is door offers niet om te kopen of te manipuleren.

 

* Zogenaamde positieve bezetenheid, harmonische relatie met winti zou bescherming, voorspoed, gezondheid geven en negatieve bezetenheid: ziekte, tegenslag enz.. Zowel zwarte magie als witte magie zijn echter uit den boze. Amuletten werken niet tegen vloeken, maar slechts de naam van onze Heer (Spr. 18:10) en het bloed van het Lam (Ef. 1:7, Op. 1:5, 12:11). Bovendien zijn we niet geroepen om te vervloeken, maar om te zegenen (Luc.6:28, Rom. 12:14, 1 Kor. 4:12, 1 Pet. 3:9). Vijanden moeten we liefhebben en voor onze vervolgers bidden (Mat. 5:44, Luc. 6:27, 35, Rom. 12:20).

 

* Christenen moeten uitsluitend ge- of verbonden zijn aan Jezus, en niet aan een wintiman, medicijnman, dresiman, boenoman, sjamaan, magnetiseur, Maria, of hoe ze ook mogen heten, die door middel van seances met offers, rituelen met kruiden enzovoort, een macht boven ons willen vormen en ons afhankelijk maken (2Kor. 11:2)

 

* Door je in te laten met voodoo verontreinig je jezelf, want daardoor ben je occult besmet geraakt. Gelukkig reinigt het bloed van Jezus ons van alle zonden (1 Joh. 1:5-10). Om bevrijd te worden moet het gesloten verbond worden verbroken, het verband moet worden herroepen, en moet de onbewuste zowel als de bewuste zonde van harte worden beleden en nagelaten onder aanroeping van Jezus als Redder en Heiland, dat is Heelmaker. Het vernietigen van al de bijbehorende attributen getuigt van het nieuwe leven in en door Christus. (Hand.19:19)

 

drs. W.J.A. Pijnacker Hordijk

 

Voor betoverde voorwerpen zie:

www.stichting-promise.nl/artikelen/bevrijdingspastoraat/betoverde-voorwerpen.htm